EBITDA không phải là tất cả: Tại sao Buffett không quan tâm nhưng nhà đầu tư vẫn cần biết?

เมื่อวอร์เรน บัฟเฟตต์พูดถึง EBITDA

วอร์เรน บัฟเฟตต์ เทพมังกรด้านการลงทุน ตั้งคำถามใหญ่กับตัวชี้วัดทางการเงินอย่าง EBITDA หากจะกล่าวง่าย ๆ คำวิจารณ์ของเขาคือ: ตัวเลขนี้ไม่ได้เล่าเรื่องจริงๆ ของบริษัทเลย

แต่ทำไมสถาบันลงทุนหลายแห่ง ยังคงดูค่า EBITDA อย่างใกล้ชิด? คำตอบอยู่ในการเข้าใจสิ่งที่มันพยายามบอกเรา และหลักเหตุผลเบื้องหลังการใช้งาน

EBITDA คืออะไร: ความหมายและบริบท

EBITDA ย่อมาจาก Earnings Before Interest, Tax, Depreciation, and Amortization ซึ่งแปลตรงตัวคือ “กำไรก่อนดอกเบี้ย ภาษี ค่าเสื่อมราคา และค่าตัดจำหน่าย”

ในทางปฏิบัติ EBITDA นั้นคือการบริหารตัวเลขเพื่อแสดง “เงินสดที่ธุรกิจสร้างได้จากการดำเนินการหลัก” โดยไม่ยุ่งกับเรื่องการเงิน นโยบายภาษี และสินทรัพย์ที่ใช้งาน

บริษัทที่มักเน้นตัวเลข EBITDA ได้แก่ Tesla, SEA Group และสตาร์ทอัพต่าง ๆ ที่กำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว ทำไมถึงเป็นเช่นนี้? เพราะธุรกิจเหล่านี้ยังคงขาดทุนในระดับ Net Income แต่ EBITDA ของพวกเขาสวยงาม

วิธีคำนวณ EBITDA: จากสูตรไปถึงตัวเลขจริง

สูตรพื้นฐานมี 2 แบบ:

วิธีที่ 1: EBITDA = กำไรก่อนภาษี + ดอกเบี้ย + ค่าเสื่อมราคา + ค่าตัดจำหน่าย

วิธีที่ 2: EBITDA = EBIT + ค่าเสื่อมราคา + ค่าตัดจำหน่าย

ตัวอย่างการคำนวณ: บริษัท THAI PRESIDENT FOODS (ปี 2563)

หากเราหยิบข้อมูลจากงบการเงิน:

• กำไรก่อนภาษี: 5,997,820,107 บาท
• ต้นทุนทางการเงิน: 2,831,397 บาท
• ค่าเสื่อมราคา: 1,207,201,652 บาท
• ค่าตัดจำหน่าย: 8,860,374 บาท

การคำนวณ: EBITDA = 5,997,820,107 + 2,831,397 + 1,207,201,652 + 8,860,374 = 7,216,713,530 บาท

ตัวเลขนี้สูงกว่า Net Income มาก เพราะมันไม่ได้หักค่าใช้จ่ายที่ดูเหมือนจะเป็นสัญญาณของการจัดการทุนที่อ่อนแอ

ตำแหน่ง EBITDA ในงบการเงิน: ค้นหาตัวเลขในที่ใด

ส่วนใหญ่บริษัทไม่ได้เขียน EBITDA ไว้โดยชัดแจ้งในงบการเงินปกติ แต่บางแห่ง เช่น MINOR INTERNATIONAL จะแสดงไว้ในรายงานประจำปี

ถ้าหากไม่เห็นในรายงาน ไม่ต้องห่วง คุณสามารถคำนวณเองจากตัวเลขพื้นฐานที่อยู่ในงบการเงินได้ทั้งหมด

การใช้ EBITDA ในการตัดสินใจลงทุน

EBITDA มีประโยชน์ในบริบทเฉพาะเจาะจง:

จุดที่ EBITDA ใช้ได้:

• เปรียบเทียบบริษัทต่าง ๆ ในอุตสาหกรรมเดียวกัน
• ประเมินความสามารถในการชำระหนี้ (ยิ่งสูงยิ่งดี)
• ดูความแรงของการดำเนินการในช่วงระยะสั้น (1-2 ปี)

ข้อจำกัด:

• ไม่ควรใช้สำหรับการวิเคราะห์ระยะยาว
• ละเลยปัญหาสภาพคล่อง (Liquidity)
• สามารถปรับแต่งให้ดูดีกว่าความจริงได้

EBITDA Margin: ตัวเลขดีเพียงไหน?

สูตร: EBITDA Margin = (EBITDA / รายได้รวม) × 100

มาตรฐานที่ดี: มากกว่า 10% ถือว่าเพียงพอ ยิ่งสูงยิ่งบ่งบอกว่าบริษัทบริหารจัดการได้เก่งและมีความเสี่ยงน้อยกว่า

EBITDA vs Operating Income: ความแตกต่างที่ลึกลงไป

ความแตกต่างหลัก: EBITDA เหมือนเป็นการ “ลบหนี้” บางอย่างเพื่อแสดงภาพที่ดีกว่า ขณะที่ Operating Income นั้นค่อนข้างจริงตัวมากกว่า

ข้อเตือนที่นักลงทุนต้องรู้

1. EBITDA สามารถเป็นตัวเลขที่ถูกปรับแต่ง

การบวกค่าเสื่อมราคากลับเข้าไปสามารถเป็นเครื่องมือปรับตัวเลขให้ดูสวย ๆ ได้ บริษัทบางแห่งใช้สิ่งนี้เพื่อโปรแกรมการนำเสนอที่ดีแล้ว

2. อาจซ่อนปัญหาที่แท้จริง

บริษัทอาจมีหนี้พูบโพล่ หรือค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ แต่ EBITDA ยังคงดูสูงไม่ร้องขอ ทำให้นักลงทุนมองข้ามสัญญาณอันตราย

3. ไม่ได้บอกเรื่องสภาพคล่องจริง ๆ

เนื่องจาก EBITDA ไม่นับสิ่งต่าง ๆ เช่น ดอกเบี้ย ภาษี และค่าใช้จ่ายอื่น ๆ มันจึงไม่ได้บ่งบอกว่าบริษัทมีเงินสดจริง ๆ เหลือเท่าไหร่ นี่คือจุดที่วอร์เรน บัฟเฟตต์ไม่พอใจมากที่สุด

สรุป: EBITDA ควรใช้อย่างไร

EBITDA เป็นเครื่องมือที่มีประโยชน์ แต่ไม่ใช่ข้อเท็จจริงทั้งหมด

ใช้เป็นตัวบ่งชี้เสริมในการเปรียบเทียบบริษัทที่อยู่ในอุตสาหกรรมเดียวกัน หรือวิเคราะห์ระยะสั้น แต่อย่าไว้ใจมากเกินไป

นักลงทุนที่ฉลาด (และนักลงทุนสุดยอดอย่าง Warren Buffett) จะดู EBITDA ควบคู่กับ Cash Flow, Net Income, และปัจจัยอื่น ๆ ก่อนทำการตัดสินใจ เพราะในที่สุดแล้ว เงินสดที่แท้จริงคือสิ่งที่สำคัญที่สุด