Trong nhiều năm, chiến lược của các tổ chức với crypto khá đơn giản: mua Bitcoin, có thể phân bổ một phần nhỏ cho Ethereum, và bỏ qua phần còn lại của thị trường.
Đến năm 2025, khuôn mẫu đó đã bị viết lại.
Dù Bitcoin vẫn giữ vị thế tài sản lớn nhất xét theo tổng quy mô, câu chuyện cốt lõi của năm lại nằm ở sự dịch chuyển mang tính cấu trúc về nơi dòng vốn mới lựa chọn đổ vào.
Dữ liệu cuối năm từ CoinShares cho thấy kỷ nguyên “chỉ Bitcoin” đang nhường chỗ cho một trật tự phân tầng mới: Ethereum được củng cố như một khoản nắm giữ cốt lõi, còn XRP và Solana nổi lên như những “altcoin lớn” đầu tiên thực sự mang tính tổ chức.
Dòng vốn đảo chiều: từ Bitcoin sang các mạng thay thế
Các con số phản ánh rõ sự thay đổi hành vi của nhà đầu tư. Năm 2025, các sản phẩm đầu tư Bitcoin hút 26,98 tỷ USD dòng tiền vào, nhưng con số này thấp hơn 35% so với tốc độ kỷ lục của năm 2024.
Ngược lại, vốn đổ vào các mạng thay thế tăng với tốc độ chưa từng có. Các sản phẩm Ethereum ghi nhận dòng tiền vào tăng 138%, trong khi XRP và Solana lần lượt tăng khoảng 500% và 1.000%, qua đó gần như nhân đôi quy mô tài sản hiện hữu chỉ trong một năm.
Sự phân kỳ này cho thấy thị trường đang trưởng thành, rời xa đa dạng hóa mang tính đầu cơ sang một cấu trúc tinh gọn, tập trung vào một nhóm tinh hoa.
Ethereum “tốt nghiệp” và tốc độ của các altcoin lớn mới
Dữ liệu năm 2025 cho thấy các nhà phân bổ vốn tổ chức đã tái định vị Ethereum một cách căn bản. Từ chỗ bị xem là tài sản vệ tinh rủi ro cao xoay quanh Bitcoin, Ethereum đã “tốt nghiệp” để trở thành tài sản chủ đạo trong danh mục.
Theo CoinShares, Ethereum thu hút 12,69 tỷ USD dòng tiền ròng trong năm 2025, tăng từ 5,33 tỷ USD của năm trước. Mức tăng 138% này diễn ra ngay cả khi dòng tiền vào Bitcoin hạ nhiệt, hàm ý rằng nhà đầu tư ngày càng sẵn sàng nắm giữ quan điểm độc lập với hai tài sản thay vì giao dịch chúng như một cặp tương quan.
Với tổng AUM của các sản phẩm Ethereum đạt 25,7 tỷ USD vào cuối năm, mạng lưới này đã đạt quy mô buộc phải có mặt trong các danh mục tài sản số đa dạng.
Tuy nhiên, cú tái định giá rủi ro mạnh nhất lại diễn ra ở tầng kế tiếp. XRP và Solana, vốn cạnh tranh vị trí thứ ba trong nhiều năm, chứng kiến tốc độ hút vốn vượt trội. Các sản phẩm XRP thu hút 3,69 tỷ USD trong năm 2025, gấp khoảng 5 lần mức 608 triệu USD của 2024. Solana còn ấn tượng hơn với 3,56 tỷ USD, so với chỉ 310 triệu USD một năm trước, tương đương mức tăng gấp 10 lần.
Điều đáng chú ý không chỉ là tốc độ tăng, mà là quy mô tương đối so với thị trường hiện hữu. Đầu năm 2025, hệ sinh thái sản phẩm đầu tư của XRP và Solana còn khá khiêm tốn. Đến cuối năm, dòng tiền vào của mỗi tài sản gần như tương đương toàn bộ AUM kết thúc năm, khoảng 3,5 tỷ USD mỗi bên.
Về mặt tài chính, đây là “tỷ lệ thay thế” gần 100%. Trong khi dòng tiền vào Bitcoin chỉ chiếm khoảng 19% AUM và Ethereum là 49%, thì XRP và Solana gần như đã “làm mới” toàn bộ bảng vốn, cho thấy làn sóng lớn các nhà đầu tư tổ chức mới lần đầu tham gia.
Sự thoái trào của “đuôi dài”
Nếu 2025 là năm bứt phá của nhóm đầu bảng, thì với phần còn lại của thị trường, đó là một lời cảnh tỉnh.
Khi loại trừ Bitcoin, Ethereum, XRP, Solana, các rổ đa tài sản và sản phẩm phòng hộ bán khống Bitcoin, nhóm “altcoin còn lại” – bao gồm những cái tên quen thuộc như Cardano, Litecoin, Chainlink cùng các đối thủ mới như Sui – chứng kiến dòng vốn sụt giảm mạnh.
Nhóm này chỉ thu hút 318 triệu USD trong năm 2025, giảm 30% so với 457 triệu USD của năm 2024.
Sự co hẹp này phản ánh môi trường đầu tư ngày càng khắt khe. Ở các chu kỳ trước, hứng khởi của nhà đầu tư cá nhân thường lan tỏa sang hàng trăm token nhỏ, tạo nên các đợt tăng diện rộng. Tuy nhiên, kỷ nguyên ETF và ETP vận hành khác: các “hào lũy” pháp lý và yêu cầu thanh khoản dựng lên rào cản cao cho sản phẩm mới.
Do đó, các công ty quản lý tài sản ngần ngại tung sản phẩm cho những token thiếu rõ ràng pháp lý hoặc thanh khoản sâu. Không có các “vỏ bọc” được quản lý này, vốn tổ chức khó tiếp cận đuôi dài.
Kết quả là động lực “kẻ thắng ăn tất”. Khi dòng vốn tập trung vào bốn tài sản đã có sản phẩm đầu tư thanh khoản và được quản lý, khoảng cách thanh khoản giữa “nhóm lớn” và “nhóm nhỏ” ngày càng nới rộng, tạo vòng lặp tự củng cố: có sản phẩm thì hút vốn; hút vốn thì thanh khoản sâu hơn; thanh khoản sâu lại càng an toàn cho làn sóng tổ chức tiếp theo.
Trong khi đó, các tài sản ngoài “vòng đặc quyền” đối mặt hạn hán thanh khoản, khó thu hút dòng vốn thụ động – yếu tố ngày càng chi phối mức tăng của thị trường crypto.
Danh mục mẫu cho năm 2026
Sự kết tinh của trật tự này có tác động lớn đến cách xây dựng danh mục tài sản số từ năm 2026 trở đi.
Chiến lược “chỉ Bitcoin” vẫn có thể bảo vệ được với nhà đầu tư thận trọng, nhưng đang mất dần thị phần trước các mô hình đa trụ cột.
Các cố vấn tài chính và quản lý tài sản, vốn từng khó biện minh cho việc phân bổ ngoài Bitcoin, nay đã có dữ liệu để ủng hộ một lõi đa dạng. Mô hình chuẩn mới đang dịch chuyển sang rổ có trọng số: Bitcoin là hàng hóa số và mỏ neo; Ethereum là lớp hợp đồng thông minh nền tảng; còn Solana và XRP là các “vệ tinh” tăng trưởng cao, đại diện cho những cược cụ thể vào tốc độ, khả năng mở rộng và tiện ích thanh toán.
Dữ liệu CoinShares ủng hộ cách nhìn này: Bitcoin đang trở thành tài sản beta thấp hơn – ổn định, quy mô lớn nhưng tăng trưởng chậm – trong khi alpha được tìm kiếm ở các “ông lớn” mới.
Đáng chú ý, việc có 105 triệu USD dòng tiền vào các sản phẩm bán khống Bitcoin, với tổng AUM đạt 139 triệu USD, cho thấy mức độ trưởng thành trong cách sử dụng công cụ. Các tổ chức không chỉ tích lũy một chiều; họ còn phòng hộ.
Khả năng bán khống tài sản dẫn đầu trong khi mua dài hạn các vệ tinh beta cao mở ra các giao dịch giá trị tương đối tinh vi – điều trước đây chủ yếu thuộc về các quỹ phòng hộ crypto-native, không phải các nhà quản lý tài sản được quản lý.
Rủi ro của một thị trường quá hẹp
Dù việc “đúc” thêm các ông lớn mới là dấu hiệu trưởng thành, nó cũng kéo theo rủi ro.
Việc dòng vốn tập trung vào chỉ bốn tài sản khiến sức khỏe toàn hệ sinh thái ngày càng phụ thuộc vào hiệu suất của một vài mạng lưới. “Tốc độ” dòng tiền ở Solana và XRP – nơi inflow tương đương toàn bộ AUM – là con dao hai lưỡi. Mở rộng quá nhanh đồng nghĩa một phần lớn người nắm giữ là nhà đầu tư mới.
Khác với nền tảng “hodler” lâu năm của Bitcoin, những người đã trải qua nhiều chu kỳ giảm 80%, các tổ chức mới có thể nhạy cảm hơn với giá. Nếu câu chuyện thay đổi hoặc rủi ro pháp lý quay lại, chính các sản phẩm tiêu chuẩn từng kéo tiền vào cũng có thể đẩy nhanh nhịp rút ra.
Xa hơn, sự “bỏ đói” đuôi dài đặt dấu hỏi về đổi mới. Nếu vốn chỉ được dẫn về các ông lớn, các giao thức mới sẽ khó đạt được vận tốc định giá đủ để thu hút nhân tài và bảo mật mạng lưới. Ngành có nguy cơ trở nên “đầu to”, với hàng nghìn tỷ USD giá trị neo vào bốn chuỗi, trong khi phần còn lại của hệ sinh thái chững lại.
Vương Tiễn
