## PE Ratio là công cụ đầu tư mà nhà đầu tư cổ phiếu cần phải biết

Khi thị trường chứng khoán điều chỉnh giảm và có biến động, nhiều nhà đầu tư bắt đầu tìm kiếm cơ hội để vào vị thế. Nhưng câu hỏi đặt ra là giá hiện tại có thực sự hợp lý hay đang đắt đỏ? Việc đầu tư ở đây sẽ mang lại lợi nhuận khi nào? Để trả lời những câu hỏi này một cách khoa học, công cụ phổ biến nhất được sử dụng chính là **PE hoặc PE Ratio**, một chỉ số mà các nhà đầu tư giá trị (Value Investor) thường nhắc đến.

## PE Ratio là gì và nó quan trọng như thế nào

PE Ratio (Price per Earning Ratio) là tỷ lệ hoặc tỷ số giữa giá cổ phiếu so với lợi nhuận ròng trên mỗi cổ phiếu. Chỉ số này cho chúng ta biết rằng **nếu cổ phiếu của chúng ta của công ty này duy trì lợi nhuận ổn định, thì cần bao nhiêu năm để hoàn vốn và bắt đầu có lợi nhuận**. Nếu PE càng thấp, điều đó có nghĩa là cổ phiếu đó đang rẻ và thời gian hoàn vốn ngắn hơn.

## Cách tính PE rất đơn giản

Công thức tính là **PE = Giá cổ phiếu (Price) ÷ Lợi nhuận ròng trên mỗi cổ phiếu (EPS)**

Trong công thức này có hai yếu tố cần hiểu:

**Giá cổ phiếu (Price)**: là giá mua bán của cổ phiếu hiện tại. Nếu lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu giữ nguyên, thì giá cổ phiếu thấp hơn sẽ cho ra PE thấp hơn, điều này có nghĩa là điểm hoàn vốn sẽ đến nhanh hơn.

**Lợi nhuận ròng trên mỗi cổ phiếu (EPS)**: là lợi nhuận tổng của công ty trong năm đó chia cho tổng số cổ phiếu. Nếu EPS cao, mặc dù đang mua cổ phiếu ở giá cao, PE có thể vẫn thấp vì mẫu số lớn hơn. Điều này cho thấy công ty có khả năng sinh lợi cao.

**Ví dụ**: Nếu mua cổ phiếu giá 5 đồng và EPS của công ty là 0.5 đồng, PE sẽ là 10, nghĩa là cần 10 năm để hoàn vốn, lợi nhuận 0.5 đồng mỗi năm, tổng cộng 5 đồng. Sau 10 năm, toàn bộ lợi nhuận sẽ là lợi nhuận ròng dành cho cổ đông.

## Trailing P/E và Forward P/E cái nào quan trọng hơn

**Trailing P/E (PE quá khứ)**: dựa trên dữ liệu lợi nhuận thực tế đã xảy ra trong 12 tháng qua. Đây là con số đáng tin cậy vì dựa trên dữ liệu thực tế, nhiều nhà đầu tư thích phương pháp này vì không phải dựa vào ước lượng. Tuy nhiên, vấn đề là hiệu quả trong quá khứ không phản ánh chắc chắn hiệu quả trong tương lai của công ty.

**Forward P/E (PE dự phóng)**: dựa trên dự đoán lợi nhuận trong tương lai. Phương pháp này giúp thấy được công ty có thể sinh lợi bao nhiêu trong năm tới, nhưng có hạn chế là các dự đoán có thể thấp hơn hoặc cao hơn thực tế, do các nhà phân tích hoặc dự báo bên ngoài đưa ra có thể khác biệt so với thực tế, gây ra sự nhầm lẫn.

Cả hai phương pháp đều có ưu điểm và nhược điểm. Nhà đầu tư nên sử dụng cả hai để so sánh và đưa ra quyết định.

## Những hạn chế cần lưu ý khi sử dụng PE Ratio

PE Ratio là công cụ tốt, nhưng không hoàn hảo. EPS của công ty không cố định theo thời gian. Khi công ty phát triển hoặc gặp vấn đề, EPS sẽ thay đổi, và do đó PE cũng sẽ biến đổi.

**Ví dụ**: Giả sử bạn mua cổ phiếu với PE = 10 (giá 5 đồng EPS 0.5 đồng) và dự kiến chờ 10 năm. Nhưng nếu công ty mở rộng thị trường thành công, EPS tăng lên 1 đồng, PE sẽ giảm còn 5. Điều này làm thời gian hoàn vốn giảm còn 5 năm. Trong trường hợp này, bạn may mắn. Nhưng nếu công ty gặp tranh chấp, EPS giảm xuống còn 0.25 đồng, PE sẽ tăng lên 20, và bạn phải chờ 20 năm để hoàn vốn.

Vì vậy, PE Ratio tốt nhất khi được sử dụng cùng với các phân tích khác như tình hình tài chính, xu hướng kinh doanh và các yếu tố bên ngoài. Chỉ dựa vào một con số sẽ không cung cấp bức tranh đầy đủ.

## Tóm lại: PE Ratio là trợ thủ chứ không phải là tất cả

Nhà đầu tư thành công không chỉ dựa vào một công cụ duy nhất. PE Ratio giúp so sánh mức độ đắt rẻ của các cổ phiếu theo một tiêu chuẩn chung, nhưng cần kết hợp với các phương pháp phân tích khác để giảm thiểu rủi ro trong đầu tư. Khi hiểu rõ về PE Ratio, bạn sẽ có khả năng nắm bắt chính xác hơn các thời điểm đầu tư, và lựa chọn cổ phiếu rẻ, chất lượng để đưa vào danh mục một cách tự tin.