Mới đây tôi để ý thấy một chủ đề khá thú vị đang được bàn luận. Gần đây, xung đột giữa Israel và Palestine lại leo thang, 34 tổ chức sinh viên của Harvard đã đưa ra tuyên bố chung yêu cầu Israel chịu trách nhiệm hoàn toàn về các cuộc tấn công của Hamas. Ngay khi tuyên bố này được phát ra, đã lập tức gây ra tranh cãi lớn.

Điều thú vị là một số cựu sinh viên của Harvard đã bày tỏ sự phản đối mạnh mẽ. Trong đó, người thẳng thắn nhất là Bill Ackman, tỷ phú người Mỹ, sáng lập quỹ phòng hộ Pershing Square, đã trực tiếp kêu gọi Harvard công khai danh sách các sinh viên đã ký vào bản kiến nghị. Lý do của ông là nếu muốn công khai ủng hộ một lập trường nào đó, họ phải chịu trách nhiệm về lời nói của mình, không thể trốn sau danh nghĩa ẩn danh. Dưới sự thúc đẩy của ông, bao gồm cả CEO của 10 công ty như Sweetgreen cũng đã đồng ý và tuyên bố sẽ tránh xa những sinh viên này.

Kết quả ra sao? Dưới áp lực đó, ít nhất 5 tổ chức sinh viên ban đầu đã rút lại tuyên bố, trong đó có Harvard College Act on a Dream và Hội Hồi giáo Harvard.

Tại sao lại như vậy? Tôi thấy có người phân tích một hiện tượng rất thú vị. Nhiều nhà sáng lập các doanh nghiệp nổi tiếng của Mỹ thực ra đều có nền tảng Do Thái. Ví dụ như Jeff Bezos của Amazon, người sáng lập Google, Mark Zuckerberg của Meta, Larry Ellison của Oracle, cha nuôi của Steve Jobs, mẹ của Bill Gates (Microsoft) cũng là người Do Thái. Trong lĩnh vực tài chính, các nhà sáng lập Goldman Sachs, JPMorgan Chase, Citigroup đều có nền tảng Do Thái. Những người này thực sự có ảnh hưởng lớn trong giới kinh doanh Mỹ.

Ngoại trưởng Mỹ Blinken khi gặp Thủ tướng Israel Netanyahu gần đây cũng nhấn mạnh lại sự ủng hộ kiên định của Mỹ đối với Israel, thậm chí còn đề cập đến dòng máu Do Thái của mình. Vì vậy, từ góc độ này, chính sách của Mỹ ở Trung Đông thực sự rất rõ ràng. Đối với các sinh viên Harvard, nếu tiếp tục công khai ủng hộ lập trường bất lợi cho Israel, thực sự có thể ảnh hưởng đến triển vọng nghề nghiệp của họ. Có lẽ đó cũng là lý do tại sao các tổ chức sinh viên cuối cùng lại chọn rút lại tuyên bố.