Chia tách thị trường chứng khoán

Tác giả: Prathik Desai, Biên dịch: Block unicorn

Lời mở đầu

Không phải là giải pháp tốt để che giấu độ trễ bằng cách lắp thêm đồng hồ. Trong nhiều thập kỷ, thị trường tài chính đã được xây dựng xoay quanh tốc độ truyền tải thông tin hiện có. Chúng đưa vào đồng hồ đóng cửa, thanh toán theo lô và các sàn giao dịch theo khu vực—điều này từng hợp lý trong thời đại mà việc truyền thông tin diễn ra chậm. Nhưng tất cả đã thay đổi. Vốn sẽ không chờ đợi. Giống như nước luôn tìm được khe hở, vốn cũng vậy. Lực hút tài chính sẽ kéo nó về con đường thu thập thông tin giá nhanh nhất. Đó là quy luật của thị trường. Người tham gia thị trường sẽ không dung túng mãi sự kém hiệu quả.

Đây là điều tôi đã thấy trong vài tuần qua khi quan sát diễn biến của thị trường tài chính ở góc độ vĩ mô.

Trong bài viết hôm nay, tôi sẽ giúp bạn hiểu điều gì đã phá vỡ cấu trúc “trói buộc” cũ của thị trường tài chính, khiến nó chuyển sang một cấu trúc hiệu quả hơn—phi trói buộc—vượt qua các địa điểm, phương thức đóng gói và thời gian khác nhau.

Đổi ca

Tôi đã học tài chính hơn mười năm. Ở giai đoạn đầu học tập, tôi luôn xem các sàn giao dịch chứng khoán truyền thống là biểu tượng của thị trường. Trong phần lớn thời gian chúng phát triển, sàn giao dịch chứng khoán là nơi quy tụ mọi người và mọi thứ: người mua, người bán, các cơ quan quản lý và cả công nghệ vận hành thị trường. Nó có các chỉ số theo dõi cổ phiếu thành phần, và có đồng hồ chỉ thời điểm giao dịch, cho mọi người biết khi nào được giao dịch và khi nào không.

Nhưng điều đó đã thay đổi trong vài năm gần đây. Thực tế là chỉ trong vài tuần qua, chúng ta đã thấy nhiều diễn biến xác nhận sự chuyển biến này.

Ngày 18 tháng 3, công ty S&P Dow Jones Indices cấp phép chỉ số S&P 500 cho Trade[XYZ], cho phép các nhà triển khai thị trường HIP-3 trên sàn Hyperliquid ra mắt hợp đồng tương lai vĩnh viễn S&P 500 đầu tiên và cũng là duy nhất. Chỉ số S&P 500 là chỉ số cổ phiếu vốn hóa lớn của Mỹ được theo dõi nhiều nhất toàn cầu, theo dõi 500 công ty hàng đầu của Mỹ, chiếm khoảng 80% tổng vốn hóa thị trường của Mỹ, với tổng vốn hóa vượt 61 nghìn tỷ USD. Chỉ số này bao phủ ít nhất một nửa giá trị vốn hóa của thị trường chứng khoán toàn cầu.

Đây là một chỉ số có lịch sử gần 70 năm, nhưng lại được niêm yết trên một thị trường chỉ mới thành lập 6 tháng.

Ngay ngày hôm sau khi S&P công bố tin tức này, Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) đã phê duyệt đơn đăng ký của Nasdaq về việc giao dịch và thanh toán một phần cổ phiếu dưới dạng token. Nasdaq là một trong những địa điểm giao dịch hoạt động mạnh nhất toàn cầu; khối lượng giao dịch danh nghĩa của họ thường vượt sàn New York Stock Exchange (NYSE), sàn có vốn hóa thị trường lớn nhất thế giới.

Ngày 16 tháng 3, Cboe Global Markets (Sở giao dịch quyền chọn Chicago toàn cầu) đã đệ trình lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) một đề xuất nhằm ra mắt “giao dịch cổ phiếu gần như cả ngày (24x5)”. Cơ quan vận hành lớn nhất đứng sau sàn giao dịch tài chính Mỹ này cho biết họ đã sẵn sàng cung cấp dịch vụ giao dịch cổ phiếu 24/7 sớm nhất vào tháng 12 năm 2026.

Nhưng vì sao? Ngày càng có nhiều người yêu cầu kéo dài thời gian giao dịch cổ phiếu tại Mỹ.

Ba sáng kiến này cùng nhắm tới một cấu trúc giao dịch trói buộc đã lỗi thời. Thị trường giao dịch tương lai chỉ số S&P 500 được triển khai bởi Hyperliquid thách thức thông lệ hàng chục năm rằng nhà đầu tư chỉ có thể giao dịch các chỉ số truyền thống thông qua thị trường truyền thống. Nó còn giúp biến một trong những chỉ số vốn hóa lớn được theo dõi nhiều nhất trên toàn cầu thành khả năng giao dịch 24/7.

Sáng kiến giao dịch cổ phiếu dạng token của Nasdaq nhắm vào hạ tầng. Nó giới thiệu một hình thức “đóng gói” mới, cho phép cùng một cổ phiếu được giao dịch theo những cách khác nhau. Trước đây, các thử nghiệm về cổ phiếu dạng token từng vấp phải những lời chỉ trích trong ngành.

Nhà đầu tư đặt câu hỏi liệu các token đó có hưởng các quyền giống như cổ phiếu gốc hay không.

Nhưng nếu tôi có thể cung cấp cùng một mức độ phơi bày vốn chủ thông qua các token trên blockchain, đồng thời không đánh mất quyền bầu cử và các biện pháp bảo vệ pháp lý đi kèm với cổ phiếu phi vật chất ban đầu, thì chẳng lẽ bạn sẽ không chấp nhận sao?

Bạn vì sao phải làm vậy? Nó mang lại lợi ích gì cho bạn?

Vậy nếu bạn là một nhà đầu tư đang ở ngoài lãnh thổ Hoa Kỳ, muốn tiếp cận thị trường cổ phiếu của nền kinh tế lớn nhất thế giới thuận tiện hơn thì sao? Nếu việc token hóa các cổ phiếu đó có thể giúp bạn tích hợp chúng dễ dàng hơn với hệ thống tài sản thế chấp và cho vay thì sao?

Khi bạn tính đến giao dịch 24/7, những lợi thế này sẽ tăng gấp bội.

Đó là điều mà Cboe đang cố “đánh” vào. Kế hoạch giao dịch gần như cả ngày (5 ngày mỗi tuần, 24 giờ mỗi ngày) của họ nhằm thừa nhận rằng vốn sẽ không chờ giờ làm việc. Các trader luôn muốn đưa ra quan điểm của mình ngay khi họ nhận được thông tin. Nếu Cboe không cung cấp cho họ một thị trường để thể hiện quan điểm, thì các trader sẽ chuyển sang đổ về những nền tảng khác cung cấp loại thị trường như vậy.

Những gì tôi nói không phải là giả định, và cũng không phải là “những điều có thể xảy ra trong thời gian sớm tới”. Chúng đang diễn ra—ngay lúc chúng ta đang nói chuyện.

Tương lai được tách rời

Trong thị trường HIP-3 của Hyperliquid, việc áp dụng sự “tách rời” của sản phẩm tài chính thể hiện rõ nhất, và thị trường này chỉ chính thức ra mắt vào cuối tháng 10 năm 2025.

Chỉ trong một tháng vừa qua, khối lượng giao dịch lũy kế của thị trường HIP-3 đã tăng thêm 1.13Bỷ USD. Trước đó, khối lượng giao dịch lũy kế trong bốn tháng là 610kỷ USD.

Trong tháng 3, thị trường vĩnh viễn trên các tài sản tài chính truyền thống và cổ phiếu của Trade[XYZ] tiếp tục chiếm 90% khối lượng giao dịch hằng ngày của HIP-3. Nhưng đó chưa phải là phần thú vị nhất.

Hơn một nửa khối lượng giao dịch của Trade[XYZ] đến từ các thị trường hợp đồng vĩnh viễn gắn với bạc, dầu thô, Brent và vàng.

Hyperliquid cung cấp một nền tảng giao dịch thống nhất để giao dịch tiền mã hóa giao ngay và các hợp đồng vĩnh viễn của tiền mã hóa lẫn tài sản truyền thống. Điều này không chỉ đơn giản hóa quy trình giao dịch trên cùng một nền tảng, mà còn mang lại thanh khoản cao hơn, giao diện người dùng thống nhất và chênh lệch mua-bán nhỏ hơn.

Các trader vẫn muốn giao dịch những tài sản có quy mô lớn và được quan tâm nhiều nhất, bao gồm hàng hóa, công ty niêm yết, các công ty tư nhân lớn và các chỉ số. Bạn có thể muốn giao dịch bạc, vàng, dầu thô, Tesla, Apple, Amazon, Google, các chỉ số theo dõi 100 công ty phi tài chính hàng đầu của Mỹ và cả chỉ số S&P 500—tất cả đều có thể thực hiện trên nền tảng Hyperliquid.

HIP-6Bách khả năng đầu tư vào các tài sản này khỏi hạ tầng sàn giao dịch hiện có, đồng thời vẫn bám theo tài sản cơ sở mà nó theo dõi. Vì vậy, khi bạn mua ròng (long) các hợp đồng tương lai bạc trên HIP-3, tài sản cơ sở mà nó bám theo vẫn được neo theo giá trị của một ounce bạc trong nguồn dữ liệu Pyth.

Các trader chuyển từ nền tảng trước sang giao dịch bạc trên HIP-3 vì HIP-3 không phân biệt trader Mỹ và trader ngoài Mỹ, và cũng không tuân theo bất kỳ khung giờ cụ thể nào. Bất cứ khi nào có một sự kiện khiến trader muốn thể hiện quan điểm thông qua định giá tài sản, HIP-3 đều cung cấp thị trường cho họ, không bị giới hạn bởi địa lý hay múi giờ của trader.

Trong vài tuần gần đây, số dư vị thế chưa tất toán (OI) trên nền tảng Hyperliquid đã tăng mạnh, phản ánh rõ các kết quả nói trên. OI đo tổng giá trị của các vị thế phái sinh chưa được tất toán. Khác với khối lượng giao dịch, phản ánh mức độ hoạt động giao dịch, OI phản ánh cam kết giao dịch.

Vào ngày 1 tháng 3, OI đạt 78Bỷ USD; đến ngày 1 tháng 4, con số này tăng gấp đôi lên 72Bỷ USD. Điều này cho thấy các trader đặt niềm tin vào các hợp đồng vĩnh viễn của Hyperliquid và đang “khóa” vốn của họ.

Những chỉ số này cho thấy khi việc tiếp cận thị trường trở nên dễ dàng hơn và ít ma sát hơn, các trader sẽ không còn trung thành với một nền tảng hay một nhóm loại tài sản nhất định. Họ sẽ chọn bất kỳ nền tảng nào có thể mang lại biến động (volatility), sự tiện lợi và thanh khoản.

Đó là lý do tại sao các tổ chức truyền thống như S&P, Nasdaq và Cboe lại đang thực hiện các bước để thừa nhận hành vi này.

Ít nhất hai sự kiện gần đây đã chứng minh tầm quan trọng của giao dịch 24/7 và sự biến động đối với trader.

Saurabh đã viết trên tweet của Decentralised.Co: “Vào ngày 28 tháng 2, Mỹ và Israel đã tấn công Iran trong lúc thị trường truyền thống nghỉ giao dịch. Chỉ trong vài giờ, giá các hợp đồng vĩnh viễn gắn với dầu trên nền tảng Hyperliquid đã tăng vọt 5%, vì trader đang xử lý cú sốc đó theo thời gian thực.”

Chỉ trong vòng hai tuần sau khi chiến tranh bùng nổ, khối lượng giao dịch của các hợp đồng vĩnh viễn gắn với dầu đã tăng từ 200 triệu USD lên 2.2Bỷ USD tính lũy kế.

Một rủi ro lớn của các nền tảng mới là thanh khoản. Nếu thanh khoản không đủ, chênh lệch mua-bán có thể nới rộng, khiến trader chịu bất lợi về định giá nhiều hơn so với các nền tảng khác.

Tuần trước (đầu hơn), khi Tổng thống Mỹ Trump và các quan chức Iran đang thảo luận cho một cuộc họp “mang tính hiệu quả” thì nền tảng Hyperliquid đã cho thấy sức mạnh thanh khoản của mình. Hợp đồng tương lai chỉ số S&P 500 dựa trên nền tảng HIP-200Mới ra mắt có thể bám sát chính xác diễn biến của hợp đồng tương lai chỉ số S&P 500 E-mini của Sàn giao dịch hàng hóa Chicago (CME), chính xác đến phút.

Mặc dù các hợp đồng vĩnh viễn trên chuỗi thấp hơn ES khoảng 50–70 điểm, nhưng độ lớn biến động giá lại tương tự.

Điều này có nghĩa gì

Trong nhiều thập kỷ, thị trường truyền thống luôn bị trói buộc với nhau, và kiểm soát bởi nơi chốn (sàn giao dịch), thời gian (phiên giao dịch) và sản phẩm (chỉ số/hợp đồng).

Họ duy trì hiện trạng vì không thể xây dựng cơ chế tương ứng để giải quyết các vấn đề kém hiệu quả như độ trễ thời gian, giới hạn thời gian giao dịch và các ràng buộc tuân thủ đối với nhà đầu tư ngoài Mỹ. Thay vào đó, họ che giấu những kém hiệu quả này, rồi “đóng gói” chúng thành một hệ thống mang tính thủ tục nhằm tạo dựng sự tin cậy cho các tổ chức—để thu hút nhà đầu tư.

Mọi người vẫn sẽ giao dịch và đầu tư. Không phải vì họ ngu ngốc, hay vì họ tin vào đủ thứ lời lẽ mà thị trường tài chính truyền thống rao bán. Họ làm vậy vì họ không có lựa chọn nào khác. Tình hình bắt đầu thay đổi sau khi blockchain xuất hiện, bởi blockchain đã mang đến cho thế giới các thị trường on-chain, khiến việc giao dịch và đầu tư trở nên thuận tiện hơn chưa từng có.

Mọi người đã nhìn thấy lựa chọn đó và nắm lấy nó.

Họ trước đây không quan tâm, và tương lai cũng vậy. Cho dù cấu trúc mới là trói buộc hay phi trói buộc, họ cũng không để tâm. Miễn là các trader và nhà đầu tư có thể thể hiện quan điểm của mình thông qua các công cụ tài chính một cách thuận tiện hơn, thì họ sẽ chấp nhận cấu trúc thị trường mới. Còn cấu trúc đó đến từ các “ông lớn” truyền thống như Nasdaq, Cboe hay S&P 500 hay đến từ các nền tảng không cần cấp phép chạy trên blockchain, thì đều không quan trọng.

Ngành tài chính, như mọi khi, vẫn tiếp tục phát triển và sẽ áp dụng bất kỳ cấu trúc nào có thể thu hẹp khoảng cách giữa lúc sự kiện xảy ra và lúc giá phản ánh quan điểm đó.

Các sự kiện quan trọng đang diễn ra mọi lúc ở khắp nơi trên thế giới. Vậy tại sao giá phải đợi đến khi chiếc đồng hồ trong một tòa nhà kính ở New York bắt đầu chạy vào sáng thứ Hai mới xác định?